Mối nối không nhất thiết phải bằng hệ thống huyết áp, và tử tế không chỉ là cơn đói. Cuộc trò chuyện giữa anh Dương Đỗ và Đồng Lan tại LOXO sẽ thay đổi cách bạn nhìn về những ranh giới trong cuộc sống: Giữa ‘được ôm ấp’ và ‘bị giam cầm’, giữa ‘gieo mầm’ và ‘khơi dòng’. Một bài viết dành cho những ai đang đi tìm một tiêu chuẩn thẩm mỹ để định hướng cho những người quyết định liều thân.

Được ôm ấp hay Bị giam cầm?

Trong một buổi đối thoại, đôi khi giá trị không nằm ở câu trả lời, mà là cách hai tâm hồn “va chạm” vào cùng một biểu tượng nhưng ra đời hai thế giới quan khác. Dương Đỗ và ca sĩ Đồng Lan đã bắt đầu buổi thảo luận từ một dải lụa, thứ vừa mềm mại như một cái ôm, nhưng cũng vừa khít trong MV “Nếu Anh Không Yêu Em…” vừa mới được phát hành của Đồng Lan.

Mở đầu bằng quan sát trực tiếp vào hình ảnh Lan cuộn mình trong lụa dưới sóng nước, Dương Đỗ đặt ra một câu hỏi mang tính bóc tách:

Dải lụa đấy là vỏ bọc, hay là ranh giới mà Lan muốn thoát ra?

Góc nhìn của Dương đại diện cho tỉnh táo của một người quan sát thực tế. Anh gọi đó là “ảnh ảo lâu”, một chiếc cũ không có thật do chúng ta dựng lên. Trong cuộc sống, đôi khi chúng ta tự nhốt mình vào những nỗi sợ hãi, những tiêu chuẩn hoặc những tổn thương tự huyễn hoặc, để rồi tự làm đau khổ mình trong một không gian chật hẹp mà thực chất cửa hậu kho.

Đồng Lan trong buổi họp báo MV ‘Nếu Anh Không Yêu Em…’ tại Toong 126 Nguyễn Thị Minh Khai | Credit: Minh Oanh

Ngược lại với sự bóc tách của Dương, Đồng Lan nhìn dải lụa bằng con mắt của một nghệ sĩ hướng nội đầy bản năng. Với cô, đó không phải là sự giam cầm, mà là “ký ức khỏe thai”.

Lan kết luận rằng: Trước khi trở thành một chú bướm rực rỡ bay thẳng giữa tầng không, mỗi sinh linh đều cần một giai đoạn làm kén. Dải lụa chính là một “đường tạm thời”, nơi được phép phân tách hoàn toàn với áp lực thực hiện để tích lũy năng lượng nội bộ. Sự ẩn giấu này không phải là nhạt, mà là một bước đệm tất yếu để tâm hồn được chữa lành và chuẩn bị cho một cú bứt phá mạnh mẽ hơn.

Áp dụng kết nối và di sản không có hệ thống huyết áp

Có những sự thật về cơ thể phụ nữ vốn bị phủ lên một lớp sương mù của sự “kiêng dè” hay “không thanh sạch”. Nhưng tại LOXO, thông qua dự án Red Moon, Đồng Lan đã chọn cách bóc tách lớp sương ấy bằng âm nhạc, biến những điều “khó nói” thành những bài ca về sự sống.

Thay vì chấp nhận những định kiến cũ kỹ về chu kỳ sinh học, Đồng Lan nhìn nhận nó với một sự thành kính nguyên bản. Cô gọi cơ thể phụ nữ là một “ngôi đền”,  nơi diễn ra sự vần vũ của vũ trụ để khởi đầu cho mọi mầm sống.

Cách Lan đối diện với những phán xét không phải là sự phản kháng gay gắt, mà là một sự tự chữa lành đầy tĩnh lặng. Cô ví mình như “con mèo tự liếm láp vết thương”. Hình ảnh này gợi lên một triết lý sâu sắc:

Trước khi chờ đợi sự công nhận từ thế giới, người phụ nữ cần tự làm ấm áp và bao dung với chính những chuyển biến tự nhiên của mình. Nghệ thuật, với Lan, chính là ngôn ngữ để cô “thật thà” với bản thân nhất.

Với Đồng Lan, vẻ đẹp không nằm ở sự hoàn hảo theo tiêu chuẩn đám đông, mà nằm ở sự hòa hợp với những quy luật của tự nhiên. Khi ta coi cơ thể mình là một thánh đường, không ai có quyền làm nó trở nên tầm thường.

Cuộc trò chuyện đẩy lên cao trào khi chạm đến kỳ vọng lớn nhất của xã hội đối với phụ nữ: Sinh con. Dương Đỗ đưa ra một góc nhìn phản biện đầy sắc sảo về khái niệm ích kỷ. Anh cho rằng: Việc cố gắng mang một sinh linh vào đời chỉ để thỏa mãn “tiêu chuẩn đám đông” hay để lấp đầy khoảng trống của bản thân khi chưa sẵn sàng, đó mới thực sự là hành động ích kỷ nhất.

Góc nhìn của Dương giải phóng người phụ nữ khỏi sức nặng của hai chữ “thiên chức” bị đóng khung. Anh khẳng định giá trị của một cá nhân không định danh bằng khả năng tái sản xuất sinh học, mà bằng sự sẵn sàng và trách nhiệm với sự sống.

Đồng tình với anh Dương Đỗ, ca sĩ Đồng Lan mở rộng khái niệm về sự tiếp nối. Với cô, thiên chức không nhất thiết phải là sự truyền lại huyết thống. Có một kiểu “nối dõi tinh thần” cũng cao quý và bền vững không kém: Đó là việc bảo trợ cho những mầm xanh nghệ thuật, là dâng hiến năng lượng sáng tạo cho cộng đồng.

Lan chọn cách để lại “di sản” thông qua những giá trị tâm hồn. Với cô, một tác phẩm chạm đến trái tim người lạ, hay một dự án nuôi dưỡng cảm hứng cho thế hệ mai sau, cũng chính là một cách “sinh nở” đầy thiêng liêng.

Sự nối dõi thực sự không nằm ở DNA, mà nằm ở những giá trị ta thẩm thấu và để lại cho cuộc đời. Đừng để định kiến về “thiên chức” ngăn cản bạn kiến tạo những hình thái sống khác lạ của riêng mình.

Hình ảnh tại buổi ghi hình LOXO Podcast | Credit: Thắng Bina

Chúng ta thường bị mắc kẹt giữa việc phải làm “đúng quy trình” của xã hội và việc sống “đúng bản chất” của mình. Đoạn đối thoại này nhắc nhở rằng: Bạn có quyền định nghĩa lại ngôi đền của chính mình. Dù bạn chọn sinh ra một đứa trẻ hay sinh ra một tác phẩm nghệ thuật, chỉ cần điều đó đến từ sự tự nguyện và tình yêu, đó đều là một phép màu.

Bộ phận thẩm mỹ

Khi cuộc đối thoại đến vai trò của nghệ thuật trong công việc định hướng xã hội, một điểm phản biện thú vị đã mở ra. Cả Dương Đỗ và Đồng Lan đều tin vào sức mạnh tình yêu của cái đẹp, nhưng cách họ hiện thực hóa niềm tin đó lại mang những sắc thái riêng giống như hai nhánh sông cùng đập về một biển, nhưng cách vượt qua đá đá thì hoàn toàn khác.

Đứng trước câu hỏi trực quan của Dương Đỗ: “Tại sao Lan chọn bảo vệ tài năng nghệ thuật cho các bé gái, thay vì dũng khí vào những vật hỗ trợ chất cam đi hơn?” , Lan trả lời bằng cách hiển thị rõ ràng của một người làm văn hóa.

Với Lan, nghệ thuật chính là hạt giống của sự thiện lương. Cô tin rằng một đất nước văn minh phải được chiếu soi qua lăng kính văn hóa. Việc gieo hạt giống thẩm mỹ vào tâm hồn trẻ thơ là cách cô tạo ra một thế hệ biết rung cảm. Khi cái đẹp đã có chiều sâu về bản năng, nó sẽ trở thành một hệ thống miễn dịch tự nhiên, tự giải quyết những hành vi thô bạo và xấu xí.

Có thể thấy, với Lan, tử tế không chỉ là nghiên cứu cơn đói, mà là nuôi dưỡng một tâm hồn “không thể ác” vì đã lỡ yêu cái đẹp.

Đi ngược lại với đơn vị “gieo hạt” cho tương lai xa, Dương Đỗ chọn một hành trình trực quan và có phần “gắt” hơn: Khơi dòng cho tầng kiến ​​trúc.

Anh tập trung vào nhóm người đang ở độ tuổi lao động những công thức thành thị, những người trực tiếp tiếp tục quyết định giải pháp an toàn ngay lúc này. Tại sao lại là nghệ thuật trong phòng văn bản? Tại sao lại được hỗ trợ văn hóa ngay tại nơi làm việc? By Dương tin rằng chính nhóm người này sẽ thiết lập nên các “tiêu chuẩn” để thế hệ tiếp theo soi chiếu. Khi tiêu chuẩn thẩm mỹ của một người dẫn đã đạt đến một ngưỡng cao nhất định nghĩa, họ sẽ “không nỡ” làm những điều xấu, ít nhất là vì nó… không “đẹp’.

Dương coi nghệ thuật không phải là món trang sức xa xỉ, nó là bộ lọc đạo đức cho những người đang cầm lái xã hội.

Hình ảnh từ buổi ghi hình LOXO podcast Credit: Thắng Bina

Đồng Lan hóm hỉnh gọi mình là “hệ tâm linh” còn Dương Đỗ là “hệ business”. Một người chọn gieo mầm cho ngày mai, một người chọn chỉnh dòng cho hôm nay. Nhưng họ gặp nhau ở một niềm tin sắt đá: Thẩm mỹ nghệ thuật chính là một dạng đạo đức cao cấp.

Đừng giết chết những mầm hi vọng

Cuộc trò chuyện giữa Dương Đỗ và Đồng Lan tại Loxo không nhắm mục tiêu phân định mục tiêu xem “hệ tâm linh” hay “hệ kinh doanh” ai hiệu quả hơn. Nó chỉ cho thấy rằng: Dù bạn chọn cách âm thầm gieo hạt cho tương lai như Lan, hay quyết định thiết lập các tiêu chuẩn thẩm định Mỹ cho hiện tại như Dương, thì đích đến cuối cùng vẫn là bảo vệ tế bào.

Nghệ thuật, trong thế giới quan của cả hai, không phải là món trang sức xa xỉ. Một người bình thường có đủ mọi hóa đơn và lo toan mỗi ngày vẫn nên học cách trân trọng nghệ thuật. Nó là một bộ lọc giúp chúng tôi nâng cấp chất lượng của mọi quyết định. Khi hiểu giá trị của cái đẹp, chúng ta không chỉ sử dụng thông tin minh hơn, mà còn biết chi tiêu thời gian vào chiều sâu thứ hai. Phát triển gu thẩm mỹ, thực chất là rèn luyện sự tử tế trong cách ta quan sát thế giới.

Kết thúc buổi đối thoại, Đồng Lan để lại một suy ngẫm đầy ảnh:

Việc giết chết hy vọng của một ai đó là một điều độc ác!

Câu nói ấy như một lời nhắc nhở sau cuối: Nghệ thuật và sự tử tế mà Dương và Lan đang theo đuổi, thực chất đều hướng tới việc nuôi dưỡng hy vọng. Với Lan, đó là hy vọng về một thế hệ trẻ thơ tâm hồn được bổ dưỡng bởi cái đẹp. Với Dương, đó là hy vọng về một tầng lớp trí thức biết tự trọng trước những tiêu chuẩn thẩm mỹ cao thượng.

Bởi khi chúng ta dừng tin vào cái đẹp, ta đang gián tiếp dập tắt hy vọng về một xã hội nhân văn hơn. Và có lẽ mới là điều độc ác nhất.

• Dương Đỗ: Nếu là một loại vũ khí thì Lan là vũ khí gì?
• Đồng Lan: Em là vũ khí yêu thương
• Dương Đỗ: Nếu là cây thì Lan là cây nào?
• Đồng Lan: Lan Phong Lan. Lan ở trên núi cao

  Biên tập bởi Toong Editorial

Nội dung được đúc kết từ cuộc đối thoại giữa Dương Đỗ và khách mời Đồng Lan từ chương trình LOXO

Xem trọn vẹn tập Podcast

DẬP TẮT HI VỌNG CỦA AI ĐÓ LÀ ĐIỀU ĐỘC ÁC! | CA SĨ ĐỒNG LAN

Theo dõi LOXO