Tinh giản để nhìn ra bản chất

Trong công việc và trong đời sống, con người thường xuyên phải đi qua những cấu trúc phức tạp. Khi đó, ngoài việc tìm cách nắm lấy mọi lớp lang, một cách tiếp cận khác là bóc tách vấn đề về phần cốt lõi. “Trùng – The Geometry of Insects” tại Toong Nguyễn Bỉnh Khiêm được xây dựng từ chính tinh thần đó.

Hình học của sự sống

Thay vì đi theo lối minh họa tả thực, Lê Trọng Hoàng chọn một hướng tiếp cận tiết chế hơn. Trong 48 tác phẩm tương ứng 48 loài côn trùng, anh chuyển các cấu trúc sinh học phức tạp thành những đồ hình căn bản: đường thẳng, khối, nhịp điệu, đối xứng và tỷ lệ.

Theo chia sẻ của Hoàng trong cuộc phỏng vấn về dự án, để đi đến mức độ tinh giản này, anh dành nhiều tháng làm việc cùng các chuyên gia côn trùng học, quan sát mẫu vật, đọc tài liệu và phân tích đặc điểm sinh học của từng loài. Sự gọn ghẽ trên bề mặt là kết quả của một quá trình nghiên cứu kỹ lưỡng phía sau.

Không có gì tồn tại đơn độc

Một trong những điểm đáng chú ý của “Trùng” là Lê Trọng Hoàng không tách côn trùng ra khỏi hệ sinh thái của chúng. Trong từng tác phẩm, tập tính, cơ chế sinh tồn và cây chủ vẫn được giữ lại như những dữ kiện cấu thành hình ảnh.

Vì thế, người xem không chỉ nhìn thấy hình thể của một loài, mà còn thấy được những điều đã tạo thành hình thể ấy. Một con bướm không chỉ được nhìn qua cánh và thân, mà còn qua môi trường sống, cách tồn tại và mối liên kết với tự nhiên xung quanh.

Từ đó, triển lãm cũng mở ra một suy nghĩ rộng hơn: bản chất của một cấu trúc không chỉ nằm ở hình dạng sau cùng, mà còn ở toàn bộ điều kiện đã tạo ra nó.

Sự đánh đổi thầm lặng đằng sau vẻ đẹp

Trong cuộc trò chuyện về nguồn cảm hứng cho “Trùng”, khi được hỏi đâu là sinh vật mang hình bóng của chính mình, Lê Trọng Hoàng chọn bướm đêm Atlas, hay còn gọi là bướm khế.

Điều đáng chú ý ở lựa chọn này không nằm ở vẻ ngoài. Hoàng nhắc đến một chi tiết sinh học rất đặc biệt: sau khi hóa bướm, loài này không còn miệng, sống bằng phần năng lượng đã tích lũy từ giai đoạn trước, và quãng đời còn lại chủ yếu dành cho việc sinh sản.

Anh nói:

“Với Hoàng, điều này rất ý nghĩa. Nó giống như khi mình dành trọn vẹn sự ưu tiên, tâm huyết của mình để thực hiện một dự định, một ước mơ nào đó.”

Ở một số giai đoạn, điều quan trọng không nằm ở việc giữ lại được bao nhiêu, mà ở việc mình chọn dồn lực cho điều gì.

Nghệ thuật là một khoảng lặng có chủ đích

“Trùng” không diễn ra trong một gallery truyền thống, mà hiện diện trong một không gian làm việc.

Lựa chọn đó cho thấy một cách hiểu khác về môi trường làm việc: không chỉ là nơi phục vụ công năng, mà còn có thể là nơi con người điều chỉnh lại nhịp nhận thức của mình, làm mới một góc nhìn, hoặc tạm rời khỏi quán tính thường nhật.

Tại Toong Nguyễn Bỉnh Khiêm, người xem có thể đi từ nhịp làm việc hằng ngày sang một trải nghiệm thị giác có tính suy ngẫm hơn. Khoảng chuyển đó không tách con người khỏi công việc, nhưng có thể giúp họ quay lại với một trạng thái sáng rõ hơn.

Thông tin triển lãm